Cha mẹ không đăng ký kết hôn, con có thể lấy họ cha được không?

Trong thực tế, có nhiều trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn nhưng vẫn sinh con. Khi đó, vấn đề đặt ra là con có thể lấy họ cha và quê quán của cha hay không theo quy định pháp luật hiện hành. Để giải quyết vấn đề này, cần căn cứ vào Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Hộ tịch năm 2014 về nguyên tắc xác định họ và quê quán của cá nhân khi đăng ký khai sinh.

---

Quy định về việc xác định họ của con

Theo khoản 2 Điều 26 Bộ luật Dân sự năm 2015, họ của cá nhân được xác định theo nguyên tắc như sau. Họ của con có thể là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ, tùy theo sự thỏa thuận giữa cha mẹ. Trường hợp cha mẹ không có thỏa thuận thì họ của con được xác định theo tập quán. Nếu chưa xác định được cha đẻ, thì họ của con sẽ được lấy theo họ của mẹ đẻ. Pháp luật cũng giải thích rõ cha mẹ đẻ là người được xác định dựa trên sự kiện sinh đẻ hoặc theo quy định về mang thai hộ trong Luật Hôn nhân và Gia đình.

---

Quy định về quê quán của cá nhân

Bên cạnh họ, quê quán của cá nhân cũng được xác định theo quy định pháp luật hộ tịch. >Theo khoản 8 Điều 4 Luật Hộ tịch năm 2014, quê quán được xác định theo quê quán của cha hoặc mẹ. Việc lựa chọn này được thực hiện theo sự thỏa thuận giữa cha mẹ hoặc theo tập quán địa phương. Thông tin này sẽ được ghi nhận trong tờ khai khi đăng ký khai sinh.

---

Trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn

Trong trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, pháp luật chỉ mặc nhiên xác định quan hệ mẹ con dựa trên việc sinh đẻ. Người mẹ là căn cứ pháp lý rõ ràng trong việc đăng ký khai sinh cho con. Trong khi đó, người cha chưa được xác định về mặt pháp lý nếu chưa làm thủ tục nhận cha, con theo quy định. Do đó, chưa đủ căn cứ để ghi nhận thông tin người cha trên giấy khai sinh.

---

Con có được lấy họ cha không?

Nếu muốn con mang họ cha và sử dụng quê quán của cha, thì cần thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật. Chỉ sau khi hoàn tất thủ tục này, quan hệ cha con mới được pháp luật công nhận đầy đủ. Khi đó, thông tin của người cha mới được ghi nhận trong giấy khai sinh. Ngược lại, nếu không thực hiện thủ tục này, thì khi đăng ký khai sinh, con chỉ có thể lấy họ và quê quán theo người mẹ. Đây là cách xác định mặc định theo quy định pháp luật hiện hành.

---

Kết luận

Cha mẹ không đăng ký kết hôn thì con vẫn được đăng ký khai sinh theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc con có được mang họ cha hay không phụ thuộc vào việc xác lập quan hệ cha con hợp pháp. Nếu chưa thực hiện thủ tục nhận cha, con thì pháp luật chỉ ghi nhận thông tin theo người mẹ. Vì vậy, để con được mang họ cha, cần thực hiện đúng thủ tục theo quy định của pháp luật hộ tịch.