ảnh minh họa AI

Phân chia tài sản riêng và tài sản chung của vợ chồng khi xác định di sản thừa kế

Khi một người qua đời, không phải toàn bộ tài sản đứng tên người đó đều được đưa vào khối di sản để chia thừa kế.

Đây là một trong những vấn đề thường gây tranh chấp trong các vụ việc thừa kế nhà đất, bởi nhiều người nhầm tưởng rằng tài sản do người chết đứng tên sẽ được chia toàn bộ cho những người thừa kế.

Trên thực tế, trước khi chia thừa kế cần xác định rõ đâu là tài sản riêng của người chết và đâu là tài sản chung của vợ chồng.

Tài sản chung của vợ chồng có được đưa toàn bộ vào di sản thừa kế không?

Câu trả lời là không.

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, tài sản được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân thường được xác định là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp có căn cứ chứng minh là tài sản riêng.

Khi một người chết, phần tài sản thuộc quyền sở hữu của người còn sống không phải là di sản thừa kế.

Ví dụ:

Vợ chồng có căn nhà trị giá 4 tỷ đồng là tài sản chung.

Người chồng qua đời.

Trong trường hợp này:

• Người vợ vẫn sở hữu 1/2 căn nhà tương đương 2 tỷ đồng.
• Chỉ phần 2 tỷ đồng còn lại của người chồng mới được xác định là di sản thừa kế để chia cho những người thừa kế.

Do đó, việc xác định chính xác phần quyền sở hữu của từng người trong khối tài sản chung là bước đầu tiên trước khi tiến hành khai nhận hoặc phân chia di sản.

Tài sản riêng của vợ hoặc chồng được xác định như thế nào?

Thông thường, tài sản riêng bao gồm:

• Tài sản có trước khi kết hôn;
• Tài sản được tặng cho riêng;
• Tài sản được thừa kế riêng;
• Tài sản được chia riêng trong thời kỳ hôn nhân;
• Tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của mỗi người theo quy định pháp luật.

Nếu chứng minh được tài sản là tài sản riêng của người đã chết thì toàn bộ tài sản đó sẽ được đưa vào khối di sản thừa kế.

Ví dụ:

Người cha được cha mẹ để lại riêng một thửa đất theo văn bản khai nhận di sản.

Sau khi người cha qua đời, thửa đất này được xác định là tài sản riêng và toàn bộ giá trị quyền sử dụng đất sẽ là di sản để chia thừa kế.

Vì sao việc xác định tài sản riêng và tài sản chung lại quan trọng?

Trong thực tế, nhiều tranh chấp thừa kế phát sinh không phải vì ai được hưởng thừa kế mà vì các bên không thống nhất được nguồn gốc tài sản.

Một số trường hợp thường gặp:

• Nhà đất được mua trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ đứng tên một người;
• Tài sản được cha mẹ cho nhưng không ghi rõ cho riêng hay cho chung;
• Nhà đất có nguồn gốc từ thừa kế nhưng sau đó được sửa chữa, xây dựng bằng tiền chung của vợ chồng;
• Tài sản hình thành từ nhiều nguồn tiền khác nhau qua nhiều năm.

Nếu không xác định rõ, thủ tục khai nhận di sản có thể bị kéo dài hoặc phát sinh tranh chấp tại Tòa án.

Khi nào cần yêu cầu Tòa án xác định phần tài sản của người chết?

Trong trường hợp các đồng thừa kế không thống nhất được tài sản là riêng hay chung, hoặc không xác định được phần quyền sở hữu của người đã chết trong khối tài sản chung, các bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thông thường, Tòa án sẽ xem xét:

• Nguồn gốc hình thành tài sản;
• Thời điểm tạo lập tài sản;
• Giấy tờ sở hữu;
• Công sức đóng góp của các bên;
• Các tài liệu, chứng cứ liên quan khác.

Kết quả xác định này sẽ là căn cứ để tính toán chính xác phần di sản thừa kế.

Kết luận

Trước khi chia thừa kế, cần xác định chính xác tài sản nào thuộc sở hữu riêng của người đã chết và phần tài sản nào thuộc khối tài sản chung của vợ chồng.

Việc xác định đúng khối di sản ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tranh chấp, bảo đảm quyền lợi của những người thừa kế và tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ việc.

Nếu gặp vướng mắc trong việc xác định tài sản riêng, tài sản chung hoặc phân chia di sản thừa kế nhà đất, việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ đầu có thể giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Khi ly hôn, vàng cưới là tài sản chung hay riêng?