Ly hôn khi chồng ở nước ngoài bất hợp pháp

Ly hôn khi chồng ở nước ngoài bất hợp pháp: Những vướng mắc thực tế cần nhìn thẳng

Ly hôn vốn đã là một thủ tục pháp lý không đơn giản. Khi có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là trường hợp một bên đang lao động bất hợp pháp, việc giải quyết càng trở nên phức tạp hơn. Trên thực tế, không ít người rơi vào tình huống “muốn chấm dứt hôn nhân nhưng không biết bắt đầu từ đâu”, bởi những rào cản không chỉ đến từ quy định pháp luật mà còn từ chính điều kiện thực tế của người trong cuộc.

---

Lao động bất hợp pháp được hiểu như thế nào?

Hiểu một cách đơn giản, lao động bất hợp pháp là trường hợp người lao động ra nước ngoài làm việc không thông qua các kênh chính thức theo quy định của pháp luật.

Cụ thể:

• Không đi theo doanh nghiệp được cấp phép.
• Không có hợp đồng lao động hợp pháp theo Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
• Thường đi theo con đường “tiểu ngạch” hoặc không được quản lý.

Chính yếu tố này khiến việc xác nhận giấy tờ, nhân thân và ý chí của người ở nước ngoài trở nên rất khó khăn khi phát sinh tranh chấp pháp lý, trong đó có ly hôn.

---

Vì sao thuận tình ly hôn gần như không khả thi?

Theo quy định, để được công nhận thuận tình ly hôn, cả hai bên cần thể hiện ý chí rõ ràng và hợp lệ trước Tòa án.

Tuy nhiên, với trường hợp một bên đang ở nước ngoài bất hợp pháp, vấn đề phát sinh ở chỗ:

• Không thể trực tiếp có mặt tại Tòa án.
• Không thể xác nhận chữ ký tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài.

Trong khi đó, việc xác nhận này lại là điều kiện quan trọng để Tòa án công nhận sự tự nguyện của các bên.

Vì vậy, dù hai vợ chồng có thể đã thống nhất ly hôn, thủ tục thuận tình trong trường hợp này thường không thể thực hiện, trừ khi người ở nước ngoài về Việt Nam.

---

Ly hôn đơn phương: Giải pháp nhưng kéo theo nhiều thủ tục

Khi thuận tình không thực hiện được, người còn lại trong nước có thể lựa chọn ly hôn đơn phương.

Tuy nhiên, đây không phải là con đường đơn giản. Quá trình giải quyết thường phát sinh các bước trung gian:

• Tòa án tiến hành ủy thác tư pháp ra nước ngoài để lấy lời khai.
• Trường hợp không có kết quả, Tòa án sẽ thông qua người thân trong nước để thu thập thông tin.
• Có thể sử dụng lời khai, tài liệu thu thập được để giải quyết vụ án theo thủ tục chung.

Điểm đáng chú ý là thời gian xử lý trong những trường hợp này thường kéo dài, do phụ thuộc vào khả năng liên hệ và xác minh thông tin từ phía người ở nước ngoài.

---

Trường hợp không rõ địa chỉ: Pháp luật vẫn có hướng xử lý

Một vướng mắc phổ biến là không xác định được địa chỉ cụ thể của người đang ở nước ngoài.

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, Tòa án có thể xử lý theo từng tình huống cụ thể:

• Nếu người thân trong nước có liên hệ nhưng không cung cấp địa chỉ, có thể bị xem là cố tình giấu địa chỉ.
• Sau khi yêu cầu nhiều lần mà vẫn không cung cấp, Tòa án có thể tiếp tục giải quyết.
• Vụ án có thể được xét xử vắng mặt bị đơn theo thủ tục chung.

Sau khi giải quyết:

• Bản án, quyết định sẽ được gửi cho người thân để chuyển lại.
• Đồng thời được niêm yết công khai tại nơi cư trú cuối cùng.

Cách xử lý này cho thấy, dù không có đầy đủ thông tin, pháp luật vẫn tạo cơ chế để vụ việc không bị “treo” vô thời hạn.

---

Nhìn từ thực tế: Không chỉ là thủ tục, mà là khả năng thực thi

Điểm đáng lưu ý là, trong các vụ ly hôn có yếu tố lao động bất hợp pháp, khó khăn không nằm ở việc “có quyền ly hôn hay không”, mà nằm ở:

• Khả năng liên hệ với người ở nước ngoài.
• Việc hợp thức hóa ý chí của các bên.
• Thời gian và quy trình tố tụng kéo dài.

Ly hôn khi vợ hoặc chồng đang ở nước ngoài bất hợp pháp là một trường hợp đặc thù, dễ phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tế. Pháp luật vẫn có cơ chế để giải quyết, kể cả khi không xác định được địa chỉ của bị đơn. Tuy nhiên, quá trình này thường phức tạp và kéo dài hơn so với các trường hợp thông thường. Việc nắm rõ bản chất vấn đề ngay từ đầu sẽ giúp người trong cuộc lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, tránh những khó khăn không cần thiết trong quá trình giải quyết.

Xem thêm bài viết: Ly hôn đơn phương là gì?