Ly hôn mà vợ/chồng giấu tài sản thì xử lý như thế nào? Có thể yêu cầu kê khai không?

Khi ly hôn, tranh chấp tài sản thường là vấn đề phức tạp và dễ phát sinh mâu thuẫn. Trên thực tế, không ít trường hợp một bên cố tình che giấu tài sản nhằm giảm nghĩa vụ chia tài sản chung sau ly hôn.  Vậy nếu vợ hoặc chồng giấu tài sản thì xử lý thế nào? Tòa án có thể yêu cầu kê khai tài sản hay không? Đây là vấn đề được rất nhiều người quan tâm khi giải quyết ly hôn có tranh chấp tài sản.

Giấu tài sản khi ly hôn là gì? Vì sao xảy ra phổ biến?

Giấu tài sản khi ly hôn được hiểu là hành vi vợ hoặc chồng không kê khai, kê khai không đầy đủ hoặc cố tình che giấu tài sản chung nhằm né tránh nghĩa vụ chia tài sản khi Tòa án giải quyết ly hôn. Hành vi này có thể làm sai lệch bản chất quan hệ tài sản của vợ chồng và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của bên còn lại. Trong thực tế, việc giấu tài sản xảy ra khá phổ biến do nhiều người lo ngại phải chia tài sản sau ly hôn hoặc muốn chiếm phần lớn tài sản chung.

Các hình thức giấu tài sản thường gặp

Nhiều trường hợp sử dụng các cách thức khá tinh vi để che giấu tài sản như:

• Đứng tên tài sản nhờ người thân;
• Chuyển tiền sang tài khoản khác;
• Rút tiền mặt trước khi ly hôn;
• Chuyển nhượng, tặng cho tài sản;
• Che giấu thu nhập hoặc phần vốn góp kinh doanh.

Những hành vi này có thể khiến việc xác định tài sản chung trở nên khó khăn hơn nếu bên còn lại không kịp thời phát hiện.

Người bị giấu tài sản có thể chịu thiệt hại gì?

Nếu không có căn cứ chứng minh, Tòa án có thể không đưa phần tài sản bị che giấu vào khối tài sản chung để phân chia.

Điều này dẫn đến nguy cơ:

• Bị chia tài sản không công bằng;
• Mất quyền lợi đối với tài sản chung;
• Khó chứng minh nguồn gốc tài sản;
• Phát sinh tranh chấp kéo dài sau ly hôn.

Pháp luật quy định thế nào về nghĩa vụ kê khai tài sản?

Pháp luật tố tụng dân sự quy định đương sự có nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ và trình bày trung thực trong quá trình giải quyết vụ án.

Bên cạnh đó, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cũng xác lập nguyên tắc chia tài sản vợ chồng theo hướng công bằng, có xem xét công sức đóng góp và các yếu tố liên quan.

Tài sản không kê khai vẫn có thể bị xem xét chia

Trong nhiều trường hợp, dù tài sản không được kê khai nhưng nếu chứng minh được đó là tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân thì Tòa án vẫn có thể xem xét đưa vào phân chia.

Do đó, việc cố tình che giấu tài sản không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tránh được nghĩa vụ chia tài sản.

Hành vi giấu tài sản có thể bị bất lợi khi chia tài sản

Thực tiễn xét xử hiện nay cho thấy, nếu xác định một bên cố tình giấu tài sản hoặc có hành vi gian dối trong tố tụng thì Tòa án có thể xem xét yếu tố lỗi khi chia tài sản.

Tùy từng vụ việc, người có hành vi che giấu tài sản có thể:

• Bị chia phần tài sản ít hơn;
• Không được bảo vệ quyền lợi đối với phần tài sản che giấu;
• Bị đánh giá bất lợi trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Có thể yêu cầu Tòa án buộc vợ/chồng kê khai tài sản không?

Khi ly hôn có tranh chấp tài sản, đương sự hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án buộc bên còn lại kê khai tài sản liên quan.

Đồng thời, đương sự cũng có thể đề nghị Tòa án xác minh tài sản nếu có căn cứ cho rằng đối phương đang che giấu tài sản chung.

Tòa án có thể xác minh những tài sản nào?

Tùy từng vụ việc, Tòa án có thể xem xét xác minh:

• Tài khoản ngân hàng;
• Quyền sử dụng đất, nhà ở;
• Xe ô tô, tài sản có đăng ký;
• Cổ phần, phần vốn góp;
• Thu nhập từ hoạt động kinh doanh;
• Tài sản đứng tên người liên quan.

Việc xác minh sẽ dựa trên yêu cầu, chứng cứ và tài liệu mà các bên cung cấp.

Những biện pháp Tòa án có thể áp dụng

Để làm rõ tình trạng tài sản, Tòa án có thể:

• Yêu cầu cung cấp sao kê tài khoản;
• Yêu cầu xuất trình giấy tờ nhà đất;
• Làm việc với cơ quan, tổ chức liên quan;
• Triệu tập người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;
• Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu có dấu hiệu tẩu tán tài sản.

Đây là căn cứ quan trọng giúp hạn chế tình trạng che giấu hoặc chuyển dịch tài sản trước khi bản án được giải quyết.

👉 Bạn có thể tham khảo thêm bài viết: Xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng khi ly hôn

Xử lý thế nào nếu phát hiện hành vi giấu tài sản?

Nếu phát hiện hành vi giấu tài sản trong quá trình giải quyết ly hôn, bên còn lại có thể đề nghị Tòa án xem xét lại toàn bộ khối tài sản chung.

Đồng thời, người bị ảnh hưởng cũng có quyền yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật.

Có thể yêu cầu xem xét lại việc chia tài sản

Khi có căn cứ cho rằng đối phương cố tình che giấu tài sản, đương sự có thể:

• Đề nghị xác minh bổ sung;
• Yêu cầu đưa tài sản vào khối tài sản chung;
• Đề nghị xem xét yếu tố lỗi khi chia tài sản.

Trong nhiều trường hợp, Tòa án có thể đánh giá hành vi gian dối là tình tiết bất lợi cho người vi phạm.

Phát hiện sau ly hôn có được khởi kiện không?

Nếu tài sản bị che giấu chỉ được phát hiện sau khi bản án ly hôn đã có hiệu lực, người bị ảnh hưởng vẫn có quyền khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung chưa được giải quyết.

Đây là quyền quan trọng nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của người bị che giấu tài sản trong quá trình ly hôn trước đó.

Làm gì để tránh bị “trắng tay” khi đối phương giấu tài sản?

Trong các vụ ly hôn có tranh chấp tài sản, việc chủ động thu thập chứng cứ từ sớm là yếu tố rất quan trọng.

Nếu nghi ngờ đối phương che giấu tài sản, người còn lại nên nhanh chóng lưu giữ các tài liệu liên quan thay vì chỉ chờ đến khi Tòa án giải quyết.

Nên chủ động thu thập chứng cứ

Một số tài liệu nên lưu giữ gồm:

• Giấy tờ tài sản;
• Sao kê giao dịch ngân hàng;
• Tin nhắn, email trao đổi;
• Hợp đồng mua bán;
• Tài liệu về hoạt động kinh doanh;
• Thông tin liên quan đến tài sản đứng tên người khác.

Các chứng cứ này sẽ hỗ trợ quá trình chứng minh tài sản chung khi có tranh chấp.

Không nên vội thỏa thuận khi chưa xác định đủ tài sản

Nhiều người đồng ý ly hôn và ký thỏa thuận chia tài sản khi chưa kiểm tra đầy đủ tình trạng tài sản chung. Điều này có thể dẫn đến bất lợi nếu sau đó mới phát hiện tài sản bị che giấu.

Với các vụ việc có dấu hiệu tẩu tán hoặc che giấu tài sản, việc tham khảo ý kiến pháp lý sớm sẽ giúp bảo vệ quyền lợi tốt hơn trong quá trình giải quyết ly hôn.

Giấu tài sản khi ly hôn là vấn đề xảy ra khá phổ biến và có thể ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của vợ hoặc chồng khi phân chia tài sản chung. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành vẫn cho phép đương sự yêu cầu Tòa án kê khai, xác minh và xem xét lại tài sản nếu có căn cứ về hành vi che giấu.

Do đó, khi phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến tài sản chung, người trong cuộc nên chủ động thu thập chứng cứ và có hướng xử lý phù hợp để tránh rủi ro về sau.