Ảnh minh hoạ.

Một người sống chung như vợ chồng với nhiều người thì pháp luật công nhận quan hệ nào?

Trong thực tế, có không ít trường hợp một người từng chung sống như vợ chồng với người này, sau đó tiếp tục tổ chức cuộc sống với người khác mà chưa thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn.

Khi phát sinh tranh chấp về tài sản, thừa kế hoặc yêu cầu Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân, nhiều người cho rằng chỉ cần chung sống lâu dài hoặc có con chung thì sẽ được pháp luật thừa nhận là vợ chồng hợp pháp.

Tuy nhiên, việc công nhận hôn nhân thực tế không đơn giản như vậy.

Hôn nhân thực tế có được công nhận trong mọi trường hợp không?

Pháp luật Việt Nam trước đây có quy định công nhận một số trường hợp nam nữ chung sống như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn là hôn nhân thực tế.

Tuy nhiên, để được công nhận, quan hệ đó phải đáp ứng các điều kiện luật định và phù hợp với nguyên tắc của pháp luật hôn nhân gia đình.

Điều quan trọng cần lưu ý là việc công nhận hôn nhân thực tế không có nghĩa pháp luật cho phép một người cùng lúc tồn tại nhiều quan hệ vợ chồng.

👉 Tham khảo thêm bài viết Những trường hợp được pháp luật công nhận là hôn nhân thực tế

Vì sao nguyên tắc một vợ một chồng vẫn là yếu tố quan trọng?

Luật Hôn nhân và Gia đình của Việt Nam từ trước đến nay đều bảo vệ nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng.

Do đó, nếu một người đang tồn tại quan hệ hôn nhân thực tế với người thứ nhất mà tiếp tục chung sống như vợ chồng với người thứ hai thì quan hệ sau có thể không được công nhận.

Trong thực tiễn xét xử, Tòa án thường xem xét rất kỹ:

• Thời điểm các bên bắt đầu chung sống;
• Quan hệ trước đã chấm dứt hay chưa;
• Các bên có đủ điều kiện kết hôn hay không;
• Việc chung sống có vi phạm chế độ một vợ một chồng hay không.

Đây cũng là điểm khiến nhiều người nhầm lẫn khi cho rằng cứ có lễ cưới, con chung hoặc sống lâu năm thì sẽ tự động được công nhận là vợ chồng hợp pháp.

Quan hệ nào có thể được pháp luật công nhận?

Thông thường, nếu quan hệ chung sống đầu tiên vẫn đang tồn tại trên thực tế thì việc tiếp tục xác lập quan hệ như vợ chồng với người khác sẽ rất khó được công nhận là hôn nhân thực tế.

Ngược lại, trong một số trường hợp đặc biệt, nếu quan hệ trước đã chấm dứt trên thực tế từ lâu nhưng chưa đăng ký kết hôn hoặc chưa giải quyết bằng bản án của Tòa án, thì quan hệ sau có thể được xem xét tùy từng vụ việc cụ thể.

Tinh thần này cũng từng được đề cập trong Án lệ số 41/2021/AL của Hội đồng Thẩm phán TANDTC liên quan đến việc xác định chấm dứt hôn nhân thực tế.

Tuy nhiên, không phải cứ có con chung hoặc tổ chức đám cưới với người sau thì mặc nhiên được pháp luật công nhận quan hệ hôn nhân.

Có con chung có đồng nghĩa được công nhận là vợ chồng không?

Nhiều người cho rằng việc có con chung là căn cứ xác lập quan hệ hôn nhân hợp pháp. Tuy nhiên, đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau.

Việc có con chung có thể làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ với con, nhưng không đồng nghĩa với việc quan hệ giữa hai người được công nhận là vợ chồng hợp pháp.

Trong thực tế, Tòa án vẫn có thể giải quyết:

• Quyền nuôi con;
• Nghĩa vụ cấp dưỡng;
• Quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con;

dù quan hệ hôn nhân giữa hai bên không được công nhận.

Vì sao các tranh chấp hôn nhân thực tế thường phức tạp?

Các vụ việc liên quan đến hôn nhân thực tế thường kéo dài do phải xác minh nhiều yếu tố như:

• Thời điểm bắt đầu chung sống;
• Việc tổ chức lễ cưới;
• Quá trình chung sống thực tế;
• Tài sản hình thành trong thời gian chung sống;
• Quan hệ trước đó đã chấm dứt hay chưa.

Đặc biệt, khi có nhiều người cùng yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân với một người thì việc xác định quan hệ nào được pháp luật bảo vệ sẽ phức tạp hơn rất nhiều.

Pháp luật không mặc nhiên công nhận mọi trường hợp sống chung như vợ chồng là hôn nhân hợp pháp.

Đối với trường hợp một người chung sống như vợ chồng với nhiều người, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố liên quan, đặc biệt là nguyên tắc một vợ một chồng và tình trạng của quan hệ hôn nhân trước đó.

Vì vậy, việc xác định quan hệ nào được công nhận là hôn nhân thực tế cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể và quy định pháp luật tại thời điểm xác lập quan hệ.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Khi ly hôn, vàng cưới là tài sản chung hay riêng?